بایگانی‌پژوه

➖➖➖➖➖➖➖➖➖

(به‌موبد) برویم ـ (به‌زن) و هنگامی که برگردیم باید چهره‌ی آن مرد از آرد و آنچه او را پوشانده است پاک شده باشد. (به‌سرکرده) به‌من نشان بدهید - این مردک تازی کجاست؟ [ بیرون می‌روند.] سرباز: این چه سخنی است که شما باید بگوئید و ما نباید بشنویم؟ زن: بزن به‌چاک! سرباز: کاش یکی‌تان پا بگذارد به‌فرار. نیزه‌ی من این پشت در کمین است. ازتان کباب خوبی به‌سیخ می‌کشم. افسوس که نیزه‌ام به‌زهر آلوده است. سگ خور! [ خارج می‌شود.] آسی…

و جامه را پوشیدم. موبد: گفتاری خردمندانه است. سردار: چه رنجی که پادشاه می‌برد. پشت ما در برابر تو خم باد شهریار. سرکرده: اگر پادشاه هستی ای بزرگوار نام مرا بگو. زن: چرا پادشاه باید نام زیردستان را بداند؟ سرکرده: پاسخی شاهانه است. اما گواهی باید. در میان سپاهیان کسی نیست که پادشاه را دیده باشد؟ سردار: تو پادشاه را می‌آزمائی؟ سرکرده: آری، اینک که چهره‌ی این مرد از غبار پاک شده شاید کسانی در او دروغ و راست را بتوانند دی…

آسیابان: سگ درگاهت آسیابانم. دختر: تو شوربخت شور چشم هر چه داری از کیست؟ آسیابان: هر چه ما داریم از پادشاه است. زن: چه می‌گوئی مرد، ما که چیزی نداریم. آسیابان: آن نیز از پادشاهست. دختر: دختر سهم شاهانه‌ی من بود. دانستی؟ آخ! آسیابان: چه شد؟ دختر: از آسمان تیر بلا می‌بارد. همه را من آماجم. آنان را بن پیدا نیست. ژولیده‌موی و چرکین و چرمین کمر. افراشته درفش باشند و زین سیاه دارند. آسیابان: آیا اینهمه نزدیک شده بودند؟ دخت…

زن: چه می‌خواهی ای پادشاه؟ دختر: می‌توان او را به‌لقمه‌ای رام خود کرد؟ ای زن، شوهرت چگونه است؟ زن: دوستم دارد. دختر: و تو؟ زن: من؟ ـ مگر از من چیزی پیداست؟ مگر من چیزی گفته‌ام که اینهمه آشکار می‌پرسی؟ دلم بر او می‌سوزد - آه نباید می‌رفت - من چه می‌کنم، آه، چه بر سرش می‌آید؟ دختر: چرا می‌لرزی، ای زن، چرا ویله می‌کنی؟ زن: او بسیار رنج برده است، من نیز، من نیز. دختر: آه ای زن، من بر تو و یاوان شده‌ام. زن: نه. دختر: پیشت…

سردار: بی‌درنگ! این آسیابان است. (به‌سرکرده) چون این کار زشت کرده شد آگاهم کنید ـ (به‌موبد) ای موبد، آیا نباید سرود بخوانی؟ سرکرده: برویم. تاریخ را پیروز شدگان می‌نویسند. ( با سرباز جسد را می‌‌گیرند و خارج می‌شوند.) سردار: چرا خیره مانده‌اید؟ من این جامه‌ی سرداری را به‌دور خواهم افکند. این جنگی نا امید است. او برای ما جهانی ساخت که دفاع‌ کردنی نیست. هان چرا خیره مانده‌اید؟ زن: ای مرد، ببین، از همان آستان که آمدن آن ش…

برای من بسی گرانمایه‌تر بود. سردار: هاه، شنیدید؟ اینگونه است که ایران زمین از پای در می‌آید. بگو ای آسیابان پسر مرده، پس تو از پادشاه کینه‌ی پسرت را جستی! آسیابان: آری، انبار سینه‌ام از کینه پر بود. با اینهمه من او را نکشتم. نه از نیکدلی، از بیم. زن: تو گفتی هر پادشاه را همراهانی هست که از پی می‌رسند. آسیابان: و می‌بینی که نادرست نگفتم. زن: تو گفتی پس مبادا که دست بر او فراز برم. آسیابان: من بر او دست فراز نبردم. دخت…

گوسفندی یا بزی اینجا نیست تا به‌سکه‌ای بخرم؟ آسیابان: اگر گوسفند یا بزی بود ما نیکبخت بودیم. دختر جوان ما بیمار است و دوای او شیر بز گفته‌اند. دختر: من گرسنه‌ام و تو در اندیشه‌ی دوای دخترکی؟ آه - من به‌کجا فرو افتادم. این کجاست و شما کیانید؟ نشنیده بودم که بیرون از تیسفون جانورانی زندگی می‌کنند که نه ایزدی‌اند و نه راه مغان دارند. آسیابان: تیسفون. شنیدی زن؟ آنچه من آرد می‌کنم به‌تیسفون می‌رود. دختر: من گرسنه‌ام. زن: …

دختر: او شمشیر کشید. زن: ای شاه، اگر پهلوانی برو با دشمنان بجنگ. چرا پیش ما پهلوانی می‌کنی؟ آسیابان: سرم. دختر: او سرش را به‌دست گرفت. آسیابان: سرم. در سرم آوائی است. گوئی هزار تبیره می‌کوبند. در سرم سپاهی به‌شماره‌ی ریگهای صحرائی است. زن: این بازی برای فریب ماست. دختر: من نیز براینم. ببین که هیچ کارش به‌شاهان می‌ماند؟ موبد: [به‌زمین لگد می‌کوبد] این اوست. این خود اوست. من آن جامه را می شناسم. آن زره را که به‌یکباره …

بپرسش شماره‌ی تازیان چند است، کدام سویند، چه در سر دارند، سواره‌اند یا پیاده، دور می‌شوند یا نزدیک، در کار گذشتن‌اند یا ماندن؟ او چرا مانده است؟ پیک است یا خبرچین یا پیشاهنگ؟ بپرسش ویرانه چرا می‌سازند، آتش چرا می زنند، سیاه چرا می پوشند و این خدای که می‌گویند چرا چنین خشمگین است؟ سرباز: پاسخ نمی‌دهد سردار. سرکرده: از خیرگی؟ سرباز: پارسی نمی‌داند. سردار: با ریسمانش ببند. نگهش دار و بکوش و با چوبدستت بکوبش و او را به‌س…

آسیابان: اینک در سرم روان آزرده‌ی پسر برخاسته است او مرا به‌کشتن تو پادشاه برمی‌انگیزد. زن: برا می‌انگیزد؟ خوبست. بگذار آن روان را آزرده‌تر کنم اگر به‌راستی ترا برمی‌انگیزد. [گریان از جا می‌جهد] هر چه می‌خواهی بگو، اما با روان افسرده پسرکم تندی مکن که اینک از میان نور کجتاب بام فرود می‌آید، با سری شکافته و چهره‌ای مفرغینی. دختر: به‌راستی ترس برم داشته. دهشت بر دهشت می‌انبارم. کو؟ [جیغ می‌کشد] برادرکم. آنجاست. او ترا …

پس چرا فراموشم شد؟ در تیسفون من درها را یک به‌یک به‌روی خود بستم، و اینجا را دری نبود. من آسیا را از شما به‌سکه‌های زرین می‌خرم. ای آسیابان به‌من بگو چند؟ زن: او می‌خواهد آسیای ویرانه را بهائی بنهیم. آسیابان: [به‌زن] تو آسیابان باش و بگو من چه پاسخ دادم. چوال مرا بردار. آیا کسی نیست که این آسیای ویران را به‌من به‌چند پاره‌ی زر بفروشد؟ زن: [جوال بر سر] در این شغل سودی نیست ای مرد، ما خود درمانده و ورشکسته‌ایم، سنگ آسی…