5 Aug 2026, 21:00 UTC155 views3 reactionsread 6 August 2026 سلامت نفس در این است که قوای آن، یعنی خرد، شور و میل، به خوبی با یکدیگر متعادل و هماهنگ باشند؛ به گونهای که خرد در جایگاه فرمانروایی قرار گیرد و آن دو قوه دیگر را همچون اسبهایی سرکش مهار کند. نام ویژه این سلامت «خویشتنداری» است؛ یعنی همان σωφροσύνη (سوفروسینه) یا «نگهدارنده اندیشه»؛ چرا که این فضیلت باعث حفظ و صیانتِ یکی از قوای ما، یعنی قوهٔ اندیشهٔ خردمندانه میگردد.
—فیلون اسکندرانی، در باب فضایل
❤3
5 Aug 2026, 14:09 UTC138 views2 reactionsread 6 August 2026 یکی از مهمترین مسائل، توجیه خود عقلانیت و تبیین توانایی آن در بازنمایی درست واقعیت خارجی است. و این موضوع خودش کاری بس دشوار است. پیشروان انقلاب علمی مانند بیکن، دکارت و گاسندی تعهدی سفت و سخت به حذف «علل غایی» از تبیین طبیعت داشتند. این مسئله، خودش به مشکلی منجر میشود که به نظر میرسد دکارت نیز به آن آگاهی داشت و در سیستم منسجم خود با استناد به طبیعت غیرفریبندهی خداوند به آن پاسخی داده بود. میتوان مسئله را به ای…
❤2
2 Aug 2026, 13:03 UTC289 views7 reactionsread 6 August 2026 «تنها جامعهای که به سوی ساختار استعلایی هستی، یعنی به سوی حقیقت، خیر و زیبایی سامان یافته باشد، قادر به خلق چیزی است که بتوانیم آن را به معنای واقعی کلمه «تمدن» بنامیم، زیرا تنها در فاصله میان «خیر» و «میلِ بیدارشده توسط آن» است که بزرگترین دستاوردهای فرهنگی امکانپذیر میشوند. از جامعهای که دیگر هیچ آرمانی شریفتر از سفر همیشگی «خود» برای رهایی به آن جان نمیبخشد، بهترین چیزی که میتوان انتظار داشت یک «ابتذال آس…
❤7
1 Aug 2026, 10:43 UTC≈1,160 views5 reactionsread 6 August 2026 ما باید بتوانیم روشنتر درک کنیم که دقیقاً به چه دلیلی «انسان تودهای» به این آسانی به فردی متعصب تبدیل میشود. آنچه به گمانم دریافتهام این است که چنین نفوذپذیری و تأثیرپذیریای ناشی از این واقعیت است که انسان — یعنی همان فرد — برای تعلق یافتن به توده و تبدیل شدن به یک انسان تودهای، ناگزیر بوده است بهعنوان یک پیشنیاز، هرچند بدون کمترین آگاهی از آن، خود را از آن واقعیت جوهری که با فردیت نخستین او، یا بهتر بگویم با…
❤5
30 Jul 2026, 10:49 UTC432 views12 reactionsread 6 August 2026 به زعم من، تجربهٔ ما در این مملکت نشان داده است که معرفت موجه بیش از مهارتهای فنی استدلالورزی نیاز به فضایل فکری و شخصیتی دارد. همان چیزی که امروزه در معرفتشناسی تحلیلی به آن سنت فضایل میگویند. تاریخ معاصر ایران جولانگاه ادبا، فلاسفه، مهندسین و باقی افرادی از این دست بوده است که در عین داشتن دانش خام، به دلیل عدم وجود این فضایل فکری و شخصیتی مانند صداقت، حقیقتجویی، انعطاف فکری و… به هر شرارتی تن دادهاند و حتی …
❤12
29 Jul 2026, 11:57 UTC372 views7 reactionsread 6 August 2026 در حوزهٔ پژوهشی خودم، یعنی فیزیک نظری، نوعی «قرائت عامیانه» از تز قیاسناپذیری کوهن نفوذ زیادی پیدا کرده است. بر اساس این برداشت رایج، پیشرفت علم با گسستهای بنیادین مشخص میشود؛ هرچه این گسست عمیقتر باشد، پیشرفت نیز بزرگتر تلقی میشود، و از دل این گسستها تقریباً چیزی جز خود پدیدهها باقی نمیماند. این نگرش، سبکی از پژوهش را رواج داده است که بر این ایدئولوژی استوار است که باید دانش گذشته را بیاهمیت دانست و کنار گ…
❤7
28 Jul 2026, 07:15 UTC362 views2 reactionsread 6 August 2026 داروین در سال ۱۸۳۷ در دفترچه یادداشت خود نوشت: «اکنون منشأ انسان اثبات شده است... کسی که بابون را درک کند، بیش از جان لاک به متافیزیک خدمت خواهد کرد.»
پ.ن: شدت علمگرایی در قرن نوزدهم.
❤2
28 Jul 2026, 07:02 UTC400 views5 reactionsread 6 August 2026 از نظر تی. اس. الیوت، بدعتگذار کسی است که حقیقتی را در دست میگیرد و آن را به «حقیقت غایی و برتر» تبدیل میکند: او کسی است که آنقدر بر یک حقیقت پافشاری میکند تا اینکه آن حقیقت دگردیسی یافته و به باطل تبدیل میشود. این همان فرآیندی است که ما در فوکو میبینیم؛ کسی که «سلطه» برایش به واقعیتی چنان زنده و پررنگ تبدیل شد که هر جنبه دیگر جهان انسانی را تحتالشعاع قرار داد. برای فوکو پذیرش این امر ناممکن شد که قدرت گاهی م…
❤5
25 Jul 2026, 08:31 UTC≈8,140 views6 reactionsread 6 August 2026 خود جهان «درهمشکسته» به نظر میرسد. در درونیترین لایههای آگاهی، نوعی یأس متافیزیکی وجود دارد. در این زمان است که ایمانهای جایگزین ناگزیر قد علم میکنند تا این خلأ تراژیک را پر کنند. انسان از ایدئولوژیهایی که از هرگونه منبع اثربخشی واقعی جدا افتادهاند ارضا نمیشود: باید زمانی فرا رسد که از آنها سرخورده شود. او با نقد و نفی، حتی کمتر از آن میتواند سر کند. او با لائیسیته و بیطرفی نمیتواند زندگی کند. ناگزیر در …
❤6
24 Jul 2026, 14:45 UTC476 views5 reactionsread 6 August 2026 File
این مقاله از مایکل پولانی فقید یکی از بهترین محتواهایی است که در بحث تقلیلگرایی، کلگرایی، مکانیسم و اتمیسم در حوزه زیستشناسی خواندهام. اگر کسی بخواهد با ایدهٔ emergence و پیچیدگی سیستمهای زیستی در فلسفه علم آشنا شود احتمالاً یکی از بهترین منابع موجود است.
❤5
24 Jul 2026, 14:33 UTC477 views1 reactionsread 6 August 2026 موجودات زنده شامل یک توالی کامل از سطوحی هستند که سلسلهمراتبی را تشکیل میدهند. فرآیندهای پایینترین سطح توسط نیروهای طبیعت بیجان ایجاد میشوند، و سطوح بالاتر، در سرتاسر مسیر، شرایط مرزی بازمانده توسط قوانین طبیعت بیجان را کنترل میکنند. پایینترین عملکردهای حیات، آنهایی هستند که «نباتی» نامیده میشوند. این عملکردهای نباتی که حیات را در پایینترین سطح خود حفظ میکنند، هم در گیاهان و هم در حیوانات عملکردهای بالاتر…
❤1
21 Jul 2026, 20:31 UTC441 views3 reactionsread 6 August 2026 برخلاف ارسطو که علیت غایی را اصلی عینی میداند؛ برای کانت این اصل (یعنی نگریستن به علیت غایی برای قضاوت دربارهی اشیاء در طبیعت) صرفاً دارای اعتبار ذهنی است و یک اصل عینی در طبیعت به شمار نمیآید (بخش ۷۲، ص ۳۸۹). ما غایات را در طبیعت مشاهده نمیکنیم، بلکه «تنها این مفهوم را بهعنوان راهنمایی برای قوهی حکم در تأمل پیرامون محصولات طبیعت به واقعیتها تحمیل میکنیم.» (بخش ۷۵، ص ۳۹۹).
کانت میگوید: «منظورم این است که کام…
❤3
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @Veritas_vos_liberabitt. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.