8 Jan 2026, 15:55 UTC≈497 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی
#کاریز
#شهاب_الدین_قناطیر
#مجتبی_دورودی
#ولی_الله_یعقوبی
#محمود_قاسمیان
کاریز (/ka.rēz/)
کاریز جوی آبی است که در زیر زمین میکنند تا آب از آن روان شود.
واژۀ «کاریز» مشتق از knthra است که خود از -kan به معنی «کندن» گرفته شده است. از منظری دیگر، در فارسی میانه kahrez و kahaØ به معنی قنات و کاریز است.
این ریشه در زبانهای ایرانی باستان دیده میشود و با واژههایی مانند کندن در فارسی نو مرتبط است.
بخش اول «ک…
Signed ملیحه متغیر
21 Dec 2025, 05:07 UTC≈838 viewsread 6 August 2026 #ادبیات_عامه_اسطوره
#چله_یلدا
#بخش_چهارم
#حسین_میرمحمدی
در گاه شمار لکی، ماه دی ماه «نوروژ» و روز اول دی ماه «روز نوروژ» گفته میشود که مردم در این شب، جشنی برپا میکنند و آتشی میافروزند که ریشه در ادوار بسیار دور ریشه در آیین پیش از مهری دارد. فردای آن روز، زایش مهر است و خورشید طلوع میکند و بیشتر در آسمان میماند نور بیشتری میدهد و سود بیشتری به مردم میرساند. مردم هم تا صبح در کنار آتش جشن میگرفتند. این رسم که…
Signed ملیحه متغیر
21 Dec 2025, 05:07 UTC≈632 viewsread 6 August 2026 #ادبیات_عامه_اسطوره
#چله_یلدا
#بخش_سوم
#ضیا_طرقدار
تالشان به جشن شب چله، «چلَه شاو» (čǝla šâv) یا «چیلَه شَو» (čila šav) میگویند. در گذشتهها به دلیل نبود یخچال، تالشان میوههای فصل تابستان را در سازهای به نام «کوندلَه» (kundǝla) که از تنهٔ درختان قطور ساخته میشد برای فصل پاییز و زمستان و نوروز نگه میداشتند و در این فصلها و مناسبتها استفاده میکردند؛ از خوردنیهای شب چله در بین تالشان میتوان به برشته کردن گندم…
Signed ملیحه متغیر
21 Dec 2025, 05:06 UTC≈517 viewsread 6 August 2026 #ادبیات_عامه_اسطوره
#چله_یلدا
#بخش_دوم
#مجتبی_دورودی
* حضور یلدا در سرزمینهای غیر ایرانی (روی دیگر سکه):
از سوی دیگر، آئین مهرپرستی ایرانی که جای خود را در ایران به آئین زرتشت داده بود؛ در اروپا پذیرفته و منتشر گردید و تا پیش از ظهور حضرت مسیح با نام میترائیسم، آئین بزرگ آنان بهشمار میرفت و همچنان سالِ نو مهری یا میترائی در همین زمستان و شب بود که برگزار میشد. امپراتوران روم پیش از پیش از کنستانتین همگی به آئین م…
Signed ملیحه متغیر
21 Dec 2025, 05:06 UTC≈1,190 viewsread 6 August 2026 #ادبیات_عامه_اسطوره
#چله_یلدا
#بخش_اول
#سامان_روستایی
«یلدا» یک واژهٔ سُریانی، به معنای «زایش» و در پیوند با واژهٔ «تولّد» در زبان عربی است. رومیان خود واژهٔ «ناتالیس» (Natalis) را به معنای زایش داشتند. مسیحیانِ سُریانی واژهٔ یلدا را با خود به ایران آوردند و از آن زمان تاکنون در ایران ماندگار شد. مردم روزگار باستان که پایهٔ زندگیشان بر کشاورزی و دامداری بود، در درازنای سال، با سپری شدن فصلها و تضّادهای طبیعی خوی دا…
Signed ملیحه متغیر
13 Nov 2025, 16:38 UTC≈964 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی_گویشها
#ارگاتیو
#شهاب_الدین_قناطیر
ارگاتیو اصطلاحی است که در زبانشناسی نوین بهویژه در ردهشناسی زبان به کار میرود و آن از یک فعل یونانی به معنی «سبب شدن، به وقوع رسانیدن، خلق کردن» گرفته شده است. این ویژگی یک حالت دستوری است که ویژه فاعل فعل متعدی است و معمولا ویژه زبانهایی است که قدیمیترند و کمتر دستخوش تحولات و دگرگونیهای زبانی بودهاند یا به اصطلاح محافظهکارترند و بیشتر به حالات باستانی خود گرایش…
Signed ملیحه متغیر
29 Oct 2025, 14:44 UTC≈1,690 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی_گویشها
#دکتر_صدیقه_رمضانخانی
#دکتر_احمد_صداقتی
#لسان_الحق_طباطبایی
#سامان_روستایی
#شهاب_الدین_قناطیر
#حسین_میرمحمدی
#ابراهیم_سبحانی
#داوود_هندیجانی
#داریوش_محمدی_علاسوند
#ولی_الله_یعقوبی
#چنگیز_محمدی
#محمود_قاسمیان
#مشتی
واژۀ «مَشتی» برخلاف باورِ بسياری از مَدخلنويسان، مخفف صفت «مشهدی» به معنای كسی كه به سفر مشهد مشرف شده نيست! بلكه اين واژه، همان «مَشت» است كه از گذشتههای بسیار دور به يادگار مانده.
«م…
Signed ملیحه متغیر
10 Sept 2025, 07:35 UTC≈1,600 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی_گویشها
#مسعود_هوشیار
#داوود_هندیجانی
#دکتر_ملیحه_متغیر
#دکتر_زهرا_صلاحی_استاد
#دکتر_محسن_محجوبی
#ابراهیم_سبحانی
#خلیج_فارس
خلیج فارس نامی است که از سدههای پیشاز میلاد پیوسته در همهٔ زبانها به کار رفته است و با پارس، فارس، ایران و عجم در سایر زبانها گره خورده است.
گرچه این آبراهه را در همهٔ متنهای تاریخی و جغرافیاییِ عربی، خلیج فارس و بحر فارس نامیدهاند، از دهۀ ۱۳۳۰خ ملیگرایان عرب، بر این نامگذار…
Signed ملیحه متغیر
4 Sept 2025, 11:18 UTC≈1,810 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی_گویشها
#دکتر_صدیقه_رمضانخانی
#دکتر_غلامرضا_هاتفی_اردکانی
#مجتبی_دورودی
#ولی_الله_یعقوبی
#چنگیز_محمدی
#حسین_میرمحمدی
#آیت_بهارگیر_برخوردار
#سیدحسین_مرتضوی
#لسان_الحق_طباطبایی
#داوود_هندیجانی
#ابراهیم_سبحانی
#داریوش_محمدی_علاسوند
#محمود_قاسمیان
#پنجل_پچل
کلمۀ «پچل» در زبان فارسی به معنای درهمبرهم و نامرتب و آشفته است. ریشۀ این واژه از زبانهای عامیانه و گویشهای محلی ایران بهویژه در نواحی شمالی کشور بهخص…
Signed ملیحه متغیر
23 Aug 2025, 06:28 UTC≈950 viewsread 6 August 2026 #تمرین_ویرایشی
✅ ناویراسته: تا سفرۀ غذا رو بندازی منم دوش میگیرم میآم.
✅ ویراسته: تا سفره رو بندازی، منم دوش میگیرم میآم.
🩸 چرایی ویرایش:
۱. حشو: «غذا» در «سفرۀ غذا» زیادی است؛ چون «سفره» را برای غذا خوردن میاندازند نه کاری دیگر؛
۲. جملهمان شرطی است؛ بنابراین پساز جملۀ شرط کاما میگذاریم.
♦️ نکتههای ویرایشی با مسعود هوشیار
♦️ رویکرد ما در ویراستاران واژهپرداز:
✅ «مست بنویس. هوشیار ویرایش کن.»
ب…
Signed مسعود هوشیار
1 Aug 2025, 16:59 UTC≈1,010 viewsread 6 August 2026 سلام بر اعضای محترم شبکۀ ریشهشناسی
ریشهشناسی واژه و مفهوم را به طور کاملتر، میتوانید در اینستاگرام دنبال کنید.
آدرس صفحه: dr.malihemotaghayer
Signed ملیحه متغیر
31 Jul 2025, 05:13 UTC≈1,130 viewsread 6 August 2026 #زبانشناسی_گویشها
#مسعود_حیدری
#کفه
#بخش_سوم
نکته: بهنظر میرسد برخی از واژگان همچون «keleš» در مازندرانی، «kolk» در بلوچی و «kola» در کردی از ریشهای دگرسان با دیگر واژگان درپیوند با «سرفه» برگرفته شده باشند. این گمان بر آن استوار است که این واژهها با واژگانی چون «kel» بهمعنای «صدایی که زنان در هنگام جشن و شادی سر میدهند» و نیز واژهٔ انگلیسی call بهمعنای «صدا» یا «صدا زدن» همریشهاند.
جالبتوجه آنکه واژهٔ «…
Signed ملیحه متغیر
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @shabakeh_risheshenasi. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.