6 Jan 2026, 18:04 UTC258 views3 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ۶
گاه نسخههایی از این اندیشهی جبرمدارانه را در نقاطی بسیار نامنتظره میبینیم. به عنوان مثال فردوسی در شاهنامه وصیتنامهی اردشیر بابکان را ثبت کرده، و این متن به شکلی شگفتانگیز جبرانگارانه است. باید توجه داشت که فردوسی خود ارادهگرایی صریح بوده و هر چند گهگاه در بافتی تراژیک از نیروی بخت و گریزناپذیری تقدیر سخن میگوید، اما شیوهی روایت کردن داستانهایش یکسره بر ارادهی آز…
👍3
6 Jan 2026, 09:03 UTC553 views1 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ۵
جالب اینجاست که، بر خلاف تصور مرسوم، مفهوم جبر در تاریخ اندیشه دیرتر از اختیار صورتبندی شده است.
قرنها بعدتر و در ابتدای عصر هخامنشی است که مفهوم جبر پدیدار میشود و این زمانی است که جهانبینی ایرانیان به نظامی اخترشناسانه مسلح شده و مغان نظم ریاضی حاکم بر گردش هفت اختر را شناختهاند. در این مقطع تاریخی است که عنصر تازهی جبرآمیزی به هنجارهای نهادی جامعه افزوده میشود که…
👍1
3 Jan 2026, 18:31 UTC182 views1 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ۴
نمونهای از همنشینی این دو مفهوم مثبت و منفی آزادی را در بندی از گاهان میبینیم که آشکارا در بافتی سیاسی نوشته شده است؛
زرتشت، که پیامبر دینی نو بود، در جامعهی میزبان خویش با مخالفت دو گروه از بزرگان روبهرو بود که گروهی در اوستا کَوی و گروهی دیگر کَرَپَن (کَرپَن) خوانده شدهاند و به ترتیب امیران و شاهان محلی و کاهنان خدایان قدیمی و رهبران دین سنتی را نشان میدهند. یعنی، خ…
👍1
2 Jan 2026, 15:40 UTC≈2,340 views2 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ٣
صورتبندی این ارادهی آزاد یکی از محورهای مفهومی گاهان است و یکی از مضمونهایی است که مدام در بخشهای مختلف تکرار میشود.
در سراسر تاریخ دین هیچ متن کهن و هیچ کتاب مقدسی را نمیتوان یافت که با بسامدِ گاهان به مفهوم آزادی اراده اشاره کرده باشد.
زرتشت تا زمانی که توش و توان دارد به مردمان میآموزد که اَشَه (قانون عقلانی طبیعت) را «بخواهند»، چرا که تنها کسی است که به آموزش اهو…
👍2
31 Dec 2025, 18:34 UTC≈2,660 views5 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ۲
چنانکه پیشتر در کتاب زند گاهان نشان دادهام، با قاطعیت میتوان حکم کرد که در میان آثاری که امروز در سطح جهانی در دست داریم، کهنترین متنی که این دو مضمون مثبت و منفی از آزادی را در خود گنجانده، سرودههای زرتشت است.
دربارهی غیاب مفهوم فلسفی آزادی پیش از این تاریخ البته ابهام و چونوچرایی در کار نیست و تقریباً همهی پژوهشگران توافق دارند که پیش از گاهان هیچ نشانی از مفهوم …
👍5
30 Dec 2025, 14:01 UTC≈2,270 views3 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم فلسفی آزادی در ایران شرقی - ۱
تا اینجای کار با تکیه بر دادههای بازمانده از ایران غربی و به ویژه میانرودان، که قلب نویسایی در تمدن ایرانی بوده، روشن شد که مفهوم منفی آزادی در معنای رهایی از قید نهادها از ابتدای عصر شهرنشینی (هزارهی سوم پ.م.) در این قلمرو وجود داشته است.
اما آزادی در معنای مثبت که به ارادهی آزاد و خودمداریِ «من»ها ارجاع میدهد، مضمونی دیرآیندتر است و دستاورد مهم زرتشت است که به صورتب…
👍3
28 Dec 2025, 08:32 UTC251 views2 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی
پارهی یکم
پارهی دوم
پارهی سوم
پارهی چهارم
پارهی پنجم
@PersianPolitics
👍2
27 Dec 2025, 11:36 UTC≈1,100 views2 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی - ۵
با این همه، انگار که از همان ابتدای کار مفهومی عامتر از آزادی ــ خارج از بافت رابطهی ارباب و برده ــ نیز در این کلیدواژهها جاری باشد، چنانکه در قانوننامهی لیپیت عشتر میخوانیم که: «در آن هنگام من چنین حکم کردم به... آزادی [آمارگیبی خِبیدیب] دختران و پسران نیپور، دختران و پسران اور، دختران و پسران ایسین، دختران و پسران سومر و اکد،... که به یوغ بردگی کشیده شده بودند».
…
👍2
25 Dec 2025, 10:04 UTC969 views2 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی - ۴
این را باید در نظر داشت که اوروکاگینه صریحترین و مشهورترین کارکرد کهن کلمهی آزادی را به دست داده است. با این همه لمبرت به تازگی نشان داده که این کلمه در متون سومری کهنتر از وی نیز در همین معنا کاربرد داشته است.
به طور خاص، یکی از شاهان همین شهر لاگاش، که اِنتِمِنا نام داشته و نزدیک به پنجاه سال پیش از اوروکاگینه ــ یعنی در حدود ۲۴۰۰ پ.م. ــ حکومت میکرده، در کتیبهای از…
👍2
24 Dec 2025, 07:04 UTC737 views2 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی - ۳
اما آنچه در متن یادشده موضوع بحث ماست، مفهوم آزادی است.
در این متن به کلمهای به خط میخی سومری برمیخوریم که «آماگی» یا «آمارگی» خوانده میشده و دقیقاً همان معنای «آزادی» را میرساند.
این اولین ثبت مفهوم آزادی در همهی زبانهای شناختهشده است (Kramer, 1963: 79). این کلمه در متن به طور خاص دربارهی فرودستانی (مثل بیوهزنان و یتیمان) آمده که زیر یوغ ستم توانگران قرار داشتهان…
👍2
22 Dec 2025, 17:04 UTC708 views3 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی - ۲
برای به کرسی نشاندن این دو گزاره و ژرفتر نگریستن در شرایط ظهور این مفهوم، نیکوست بر محوری تاریخی پیش برویم و از همین شاه سومری آغاز کنیم که برای نخستین بار مفهوم آزادی را با دلالتی سیاسی به کار گرفته است.
اوروکاگینه شاهی محلی بود که تنها چند سال سلطنت کرد و در جنگی از لوگال زاگِسی، حاکم شهر اومَه، شکست خورد و قلمروش ــ دولتشهر لاگاش در جنوب میانرودان ــ به دست این شاه توس…
👍3
21 Dec 2025, 14:33 UTC≈1,710 views3 reactionsread 6 August 2026 ظهور مفهوم سیاسی آزادی در ایران غربی - ١
وقتی از «آزادی» و تبارشناسی تاریخیاش سخن به میان میآید، بحثِ ریشه داشتناش در این یا آن تمدن هم مطرح میگردد. بحثی که گویی آغاز ناشده پایان یافته و به نتیجهای تثبیتشده اما محکناخورده انجامیده است.
پیشفرض همهی کسانی که دربارهی آزادی مینویسند آن است که این مفهومی است که در یونان باستان (در برابر مهاجمان پارسی) پدید آمده، در حقوق رومی مورد توجه بوده و بعد از وقفهای ه…
👍3
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @PersianPolitics. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.