شهنام دادگستر

" نیمه‌ی تابستان " " تابستان به نیمه می‌رسد با آتش‌ناکی خورشید با التهاب آسمان و با تفتیدگی زمین؛ شگفتا که بسیارانی در جهان تن‌لرزه دارند از سرمای هراس هراس از بیخردی که ارمغانش جنگ است هراس از دهان‌دریدگی که آشتی‌جویان را به دشنام می‌گیرد و هراس از بی‌عملی جبونانه در برابر بیداد که آن را رواداری نامیده‌اند یا شکیبایی درویشانه. تابستان به نیمه می‌رسد بادهای دیگانی بوران می‌سازند میوه‌ها از سرما خشکیده اند خمره‌ه…

" برای دلاوران بی‌نام و بی‌ادعا " " ای که با دست تهی در گوشه‌های سرد و تار این دیار می‌کَنی‌از جان‌خود تا گیری‌از دوش وطن این بار ِخار های‌و‌هویی هم نداری تا نمایی خویش را در بام و شام بی شکایت پاس می‌داری شرف را مهربان و هوشیار آفرین من نثارت ای ستیغ سربلند خاک من ننگ بر آن کوتهی که خواهدت پیوسته آشفته و خوار ای، همه تاریخ ما در کوله‌ی رزم تو همچون توشه‌ات ای، همه جغرافیای ما به نیروی وجودت برقرار تو فراتر از خیال …

" تنهایی در ازدحام " " با کدام آرزوی گنگ در این سنگستان رهایم کردی به امید رسیدن به دشت‌های فراخ که گویی جز شوره زاری نیست پنداری نیاز مرا نمی‌دیدی که دست‌های خواهش من فروافتاده بود؛ من اما همچنان دیده‌ به در دارم و گوش به راه که بازآیی و ببینی که آرزویی کوچک روشن چه شیرین‌تر است از آرزوی بزرگ اما گنگ. چه نفرین و دشنام بایدم کرد آن پردگیان را که آز را به جای آرزو نشانده‌اند و دوری‌ها را سبب شده‌اند! چه سرزنش…

غزل: " خواهش " " خستگی جان و تن را با صلابت خسته کن بستگی به رنگ‌های بند را، پربسته کن در بیابان ار بخواهی واحه‌ای برپا کنی رودهای دور را با یکدگر پیوسته کن دوست داری چامه‌ات را کوه پژواکی دهد بانگ خود را در کنارش اندکی آهسته کن نقش چون فرهاد و مانی گر نهی بر روزگار با سرانگشت قلم نقش دلت برجسته کن بزم اگر خواهی کنی برپا برای غمگنان شاخ‌گل‌ با رنگ و بو‌ی‌ گونه‌گون را دسته کن خانه‌ات آباد ای ویرانگر باروی عشق گاه‌گاه…

دوبیتی‌های " جهان " " جهان در ذات خود فکری ندارد به رای و میل خود دانه نکارد بشر داده به او هر رنگ و معنی ز ابر خشک‌ بارانی نبارد. " " جهان نه شادمان است و نه غمگین به انسان‌ها ندارد مهر یا کین ندارم چشم یاری از چنین پیر که ره پوید همیشه لَخت و سنگین." " جهان را دوست دارم همچو مادر گرم بر سر نهد گِل یا که افسر نه تقدیسش سزاوار و نه‌ تحقیر نه خصم کینه‌جو باشد نه یاور." " جهان آمیزه‌ی شهد و شرنگ است گهی شایای فخر …

" برای داغ جنوب " " به جان آمد جنوب از این جنون پر فریب و رنگ تو گویی هیچ کس از این جنایت‌ها نشد دلتنگ دریغم آید ار گویم " الا ای هموطن " آن را که خرسند است از این جور و ندارد از سکونش ننگ نمی‌نالم ز دشمن با سرشت وحشی گرگین همه خشمم ز خاموشان همپا با چنین نیرنگ دمادم می‌شود خالی خلیج از صید و از صیاد شده رخسار کوه و ساحل و دشتش پر از آژنگ ز یک ساغر بنوشند این خبیثان هیاهوگر چه آن تسلیم‌جو چه آن هوادار پلید جنگ چرا م…

غزل: " شکفتن در خزان " " از چه می‌نازی به این انبوه گل در بوستان دیدن گل در بیابان، شوق می‌آرد به جان در فضای باز و ایمن نغمه خواندن شرط نیست خواندن آواز در زندان، ببالاند روان در چمنزاران دویدن، کار هر لنگی بود راه پوییدن به سنگستان، نشان رهروان ساده‌اندیش دغل چون درنیابد این سخن واژه‌های تازه سازد تا کند خود را نهان چون ندارد همت پویش وَ رویش در کویر قیر می‌پاشد به روی روشنان آسمان سنجش سرو…

" چهارگانه " ۱- " نشانی باران را از چشم‌هایم بپرسید نشان کویر را در رخسارم بجویید. آیینه‌ای از آسمان بدهیدم تا خود را ببینم و بشناسم. " ۲- " مور به مار دگردیسه می‌شود اگر به هنگام دندان‌های ناپیدایش را نکشی و اگر درنیابی که هرجا باشد زمین را سست و میان تهی می‌کند." ۳- " باز گشت به خویشتن نیرنگی است برای ایستانیدن ما در صف بردگی برای پیش‌روندگان. درفش این فریب گاه رنگ آیین دارد گاه نقش میهن." ۴- " وقتی کوچه‌های با…

"مهرورزی " " ای که می‌خندی به حال ساده‌ام بشکنی از خشم، جام باده‌ام گر نداری دل که دانی عشق چیست کی شناسی مهر بر دل‌داده‌ام چون که خود پروا کنی از هر نبرد کی ببینی بهر جنگ آماده‌ام گر نیازی بوده هر جا، هر زمان هرچه از دستم رسیده داده‌ام با همه بیداد ماندم با خطر تا بدانی که در این جا زاده‌ام هرگزم سودای خودکامی نبود شهرتم را پشت در بنهاده‌ام هم به پیرانه‌سری گویم بلند سرخوشم گر پای او افتاده‌ام در سکوتستان ترسیده ز…

" وارونه خواستن " " بهار کهنگی بویی ندارد چراغ کهنگان سویی ندارد جهان با نو شدن بیند بهاران که کهنه جز تُرُش‌رویی ندارد گل نو باش گرچه خارت آزرد کجا آن گل که بدگویی ندارد؟ چه پروا از گُدار پیچ‌درپیچ برو راهی که ره‌پویی ندارد خوشا آن آبشار پرخروشی که در پایش سیه‌جویی ندارد بتابد مهر بر آن سنگ سردی که با سختیش بدخویی ندارد گریزانم از آن صحرای سرسبز که کبک و شیر و آهویی ندارد شوم همراه این تا…

" سر و سنگ " " چه کودنانه است یافتن تفاوت دو حالت درماندگی: سنگ بر سر کوفتن یا سر بر سنگ کوفتن که سنجش دگرسانی این‌ها بازی دادن خود است و دیگران؛ در هر دو حالت سر می‌شکند و سنگ بر جای خود است. هیچ کس اما هرگز نگفت چرا؟ و چه نسبت است بین سنگ و سر؟ آدمی به کجا باید برسد تا بپذیرد این ناگزیری را؟ من هنوز به این زبان‌زد می‌خندم: " هرچه سنگ است، بر پای لنگ است" که سنگ برای فروافتادن در پی سر است نه پای لنگ که پای لنگ…

چارپاره " رهایی " " آشفته‌‌تر از بندی زندان زمانه زندانی اندیشه‌ی بیداد به خویش است هر بند گسسته شود آخر به قیامی جز بند تعصب که فرارُسته ز کیش است‌ در شوره‌زمین نیز اگر خاک بوَد پاک از هر طرفش گل بدمد، سبزه بروید هرجان بلاسوز گرش یأس نپیچد از هر نفسش غنچه‌ی امید ببوید این کوره‌ی کینه بشود بسته و ویران روشن اگر آدم نکند آتش ِ آن را گر راست بگوید وَ بجوید وَ بپوید آسوده و ایمن بکند جان جه…