یادداشت های محمدعلی شمس

تئوری در یونانی تئو یعنی منظره و رئا یعنی دیدن (که بی شباهت به رویت در عربی نیست) تئاتر هم از همین ریشه میاد؛ به علاوه، کلمه ی "سن" (صحنه ی تئاتر) که از ریشه ای دیگه در یونانی میاد با کلمات مربوط به منظره در انگلیسی هم خانواده ست تئوروس در یونانی یعنی تماشاچی (نظاره گر) و در انگلیسی تماشاچی میشه spectator. همه کلمات spect دار ربطی به دیدن دارند. یه نظریه پرداز می تونه از یه موضع مشخص با دقت به موضوع نگاه کنه و از …

فرمانده سنوار: نمادِ غلبه بر ابزار یحیی، در نبرد پایانی اش، بر ابزار غلبه کرد. مسیح (ع) را در انجیل، پسر انسان خوانده اند. حالا این موسای زمان، در سرزمین عیسی، به نمایندگی از انسان، بر حیوانِ ابزارسازِ عصر مدرن فائق آمده است. پهبادی که به دامِ اراده ی سنوار افتاد، قرار بوده تلفات انسانی را کاهش دهد اما به جای آن خود دشمن را به حیوانی بزدل تنزل داد که توان رویارویی با مردان حقیقی را ندارد. لحظه ای که یحیی چوب را به …

گفت: زبان فارسی فقط به درد شعر و تغزل می خوره. گفتم: هرچند غزل قله ی بیتای بیان است بس کوهِ دگر در افقِ پارسیان است امروز نبین افتِ زبانِ پدری را خیزی که نهان گشت کنون باز عیان است @neoshams

This Land is Mine ۵ سال قبل از تاسیس اسرائیل، ژان رنوار فیلمی ساخت به نام "این سرزمین از آنِ من است". داستانِ مقاومتِ اروپاست در مقابل اشغالگرانِ فاشیست آلمانی. شاهد تحول قهرمان فیلم هستیم از بی تفاوتی تا رشادت، از ترس تا شجاعت، و از تسلیم تا مقاومت. این بخش هایی از دفاع او در دادگاه است؛ دادگاهی که می تواند برای تک تک ما نیز جایی در عالم حقیقت (اگر نه در واقعیت) برپا شود. حین ترجمه، برخی اشارات خاص فیلم را با واژه …

هامون: آش مخدر با طعم جنون "هامون"، محبوب ترین فیلم داریوش مهرجویی، ملغمه ای ست با در و پیکر. از انواع حبوبات سنتی و معنویات صنعتی در فیلمنامه ریخته شده تا چیزی دندان گیر و هوش ربا برای همه ی ذائقه ها در این آش شله قلمکار یافت بشود. بازی سُکرآور خسرو و نوآوری های واقع نمای فیلمساز باعث می شود که دل و روده ی پخش و پلای فیلم را به زور کف دستمان بگیریم در انتظار فرجی تا انتها و همچنان امیدوار به این که شاید بتواند جمعش…

باران بی صاعقه می بارد: درباره ی "تفریق" مانی حقیقی از فیلم های قبلی اش بهتر است. سربراه تر شده، و معقول تر در دوربین و تدوین. فیلم از طراحی اسم در تیتراژ کارش را شروع می کند، با چهار کلمه ی "تفریق" که همزمان شکل می گیرند و قرابت شان چهارگانه ی غریب فیلم را آغاز می کند. دو جفت همزاد داریم و بارانی که بی وقفه می بارد، در غیاب صاعقه. این فضاسازی عجیب تا حدودی در خدمت تمِ سوررئال فیلم است: این باران در عالم واقع همانقد…

درباره ی #قطع_اینترنت در زمان کنکور پیامکی از #سازمان_سنجش آمده که صبح ۲۹ و ۳۰ دی به دستور شورای امنیت کشور اینترنت قطع می شود. راه حلی خام و راحت طلبانه برای معضلِ پیچیده و روزافزون تقلب. در این باره تحلیل ها می توان نوشت و روضه ها می توان خواند. اما به ذکر تصویر ذهنی خودم از این واقعه اکتفا می کنم. در بعضی مسیرهای دوطرفه و شلوغ تهران یا شهرستان ها دیده ام که برای #هدایت_اجباری خودروها به لاین قانونی خودشان، به جا…

ارباب حلقه ها، قلمروی بهشت و CNN در اوکراین یکی از گزارش های بی شمارِ CNN از اوکراین را می دیدم؛ با این تیتر: "خطر مرگ برای گندمکاران اوکراین". گزارشگر کنار پوکه های مهمات سنگین توضیح می دهد که روسیه ی ظالمِ #مهاجم چگونه اوکراینِ مظلوم #مدافع را زیر بار حملات سنگین خود گرفته. بله؛ روسیه هم مثل گرگ های دیگر ناچار باید حمله کند تا بماند؛ مدت ها بعد از جنگ دوم، چشم آبی ها در حال تکه پاره کردن همدیگرند. اما به یاد ندارم…

اگر مدلین زیبا نبود، اسکاتی به این جا نمی رسید. برای همین غلبه بر ترس از ارتفاع (که یادگار تجربه ای نزدیک به مرگ است) هم نمی تواند اسکاتی را نجات بدهد. همان مرگی که اسکاتی را به عشق مدلین و بعد جودی رسانده، اینجا عشق و زندگی را تقریباً از او می گیرد. هرچند هنوز کورسوی امیدی هست برای باریکه ی نور عشقی ازلی و ابدی: مِج؛ از سکانس اول واضح است که این زن به اسکاتی علاقه دارد و در پایان نیز تنها اوست که در کنار اسکاتی ماند…

آیا نمیرد آن که دلش مرده شد به عشق؟ سرگیجه ی هیچکاک معجون غریبی ست از زهر مرگ و افسون عشق. کاش قبل از تماشا هیچ درباره اش نشنیده بودم تا افسون سرگیجه ، خالص و مستقیم مرا می بلعید. سرگیجه گیجم نکرد؛ چشمم را باز کرد به ماهیت عشق و کاری که با ما می کند... یا شاید کاری که ما با آن می کنیم. عشق سرگیجه از کنجکاوی ای خودخواسته شروع شد و به قصد کمک. عشق من هم همین طور. و شاید عشق همه. ما فکر می کنیم که محکم هستیم و مرکز دنی…

برو عقب، به من حمله نکن! فکر می کنم این نقدناپذیریِ فراگیر و مادرزادی که در اکثر ما هست، رفتاری طبیعی و غریزی ست که حیوانات در مقابل هر خطر و تهدیدی از خود نشان می دهند. تا به حال دیده اید که حیوانی را نقد کنند و آن جانور مثل بچه ی آدم بپذیرد، و یا حداقل با آرامش گوش کند؟ معلوم است که نه. حیوان قوه ی نطق (عقل) ندارد؛ نه می تواند با حرف زدن (فکر کردن) نقد کند و نه می تواند ماهیت و ارزشِ کنشِ نقد را درک کند؛ پس طبیعی …

کشمکش آرپی جی و تیربار با تانک ها نه تأثیری در سلوک دیده بان دارند و نه معنا و اهمیتی به کار دیده بانی اش اضافه می کنند. او در هر صورت برای گرا دادن و هدایت توپخانه آمده چه رزمنده ی بذله گوی ما در آن اسلوموشن بی تأثیر به مصاف تانک برود چه نرود. این ها را شاید باید به حساب گوشه ی چشم فیلمساز به عوامل سنتی جذابیت برای مخاطب عام آن روزها گذاشت. به نظر می رسد حس ناخودآگاه فیلمساز و استعداد تدوینگر در سکانس رژه نتوانسته خ…