9 Aug 2026, 03:18 UTC9 viewsread 9 August 2026 ت: فراخوان بیکن برای یک روشی منطقی که نقطهٔ آغاز خود را نه گمانهپردازی انتزاعی بلکه تجربه قرار دهد، در میان معاصرانش با استقبال روبهرو شد. بخشی از جذابیت این روش برای آنان، به این خاطر بود که میتوانست بهراحتی جایگزین الگویی از منطق شود که هرچند بطور سنتی به آن عادت کرده بودند و مورد احترام بود، اما رفتهرفته از نظر روششناختی ناکارآمد به نظر میرسید. ولی دلیل مهمتر استقبال کامل از نظام استدلال استقرایی بیکن آن ب…
Signed Alireza Qarabaqi
9 Aug 2026, 03:18 UTC10 viewsread 9 August 2026 کلید شناخت طبیعت و شیوهی کار آن پیدا شده بود و جهان اکنون خود را همچون قارهای تازه نشان میداد که باید آن را کشف کرد، از منابعش بهره گرفت و بر آن مسلط شد. بنابراین جای شگفتی نیست که الکساندر پوپ بعدها نیوتن و فلسفهٔ طبیعیِ «دانش نو» را با این بیت مشهور ستود: «طبیعت و قوانین طبیعت در تاریکی نهان بودند؛ خدا گفت: نیوتن باشد، و همهچیز روشن شد.» پوپ با این ستایش پرشور از نیوتن، در واقع از زبان تمام نسل خود سخن میگفت.
…
Signed Alireza Qarabaqi
8 Aug 2026, 04:10 UTC15 viewsread 9 August 2026 ت: فرانسیس بیکن (۱۵۶۱–۱۶۲۶) با دفاع از آنچه خود او و بسیاری از پیروانش منطقی نو میدانستند، نخستین سنگبنای «دانش نو» را بنا نهاد. این نظام نخستین بار در کتاب احیای بزرگ (The Great Instauration) در سال ۱۶۰۳ طرح شد و سپس در ارغنون نو (Novum Organon) در سال ۱۶۲۰ با تفصیل بیشتری شرح داده شد.
ش: «ارغنون» (Organon)
در اصل به معنای ابزار یا وسیله است. ارسطو مجموعهی نوشتههای منطقی خود را Organon یعنی ابزاری برای درست اندی…
Signed Alireza Qarabaqi
8 Aug 2026, 04:10 UTC16 viewsread 9 August 2026 «هنری که من عرضه میکنم… نوعی منطق است؛ هرچند تفاوت آن با منطق معمولی [یا منطق قیاسی] بسیار زیاد، بلکه عظیم است. زیرا منطق معمولی نیز مدعی است که برای فهم انسان، ابزارها و چارچوبهایی فراهم میکند، و من نیز همین کار را میکنم؛ و از این جهت با یکدیگر همانند هستند. اما منطق من، بهویژه از سه جهت با آن تفاوت دارد: در هدفی که دنبال میکند؛ در ترتیب اثبات؛ و در نقطهٔ آغاز پژوهش. زیرا هدفی که این منطق من دنبال میکند، کشف …
Signed Alireza Qarabaqi
7 Aug 2026, 04:23 UTC13 viewsread 9 August 2026 ت: دانش نو
دین طبیعی که دئیستها در آمریکا و اروپا از آن دفاع میکردند، زاییدهٔ عصر روشنگری بود؛ دورهای در تاریخ اندیشهٔ غرب که تقریباً با سراسر قرن هجدهم همزمان است. این دوره را «عصر خرد» (Age of Reason) نیز مینامند؛ عنوانی که تام پین، رادیکالترین و سنتشکنترین دئیست آمریکایی، با کتاب مشهور خود جاودانه ساخت. اما این عنوان، مانند بسیاری از برچسبهای پرطنین دیگر، اگر بهعنوان توصیفی کاملاً دقیق و بیابهام از روح…
Signed Alireza Qarabaqi
6 Aug 2026, 06:07 UTC15 viewsread 9 August 2026 ت: چکیده آنکه دئیسمِ الهامبخشِ بیایمانی، دیگر در انحصار فرهیختگان و تحصیلکردگان نبود.
ش: infidelity در این کتاب بهتر است تقریباً همیشه «بیایمانی» ترجمه شود، نه «کفر»؛ زیرا نویسنده از واژهای استفاده میکند که در ادبیات مسیحی آن زمان به مخالفان دین رسمی، بهویژه دئیستها، اطلاق میشد.
ت: اکنون به میان تودهٔ مردم راه یافته بود و سراسر جمهوری را درگیر مجادلهای کرده بود که هم بهشدت آتشافروز بود و هم دامنهای گست…
Signed Alireza Qarabaqi
5 Aug 2026, 01:23 UTC15 viewsread 9 August 2026 ت: ییل نیز استثنا نبود. ارتداد در بسیاری از دیگر مؤسسات آموزش عالی نیز گسترش یافته بود.
ش: «ارتداد» ترجمهٔ لفظی Apostasy است؛ اما در این متن بیشتر به معنای «رویگردانی از ایمان مسیحی» یا «ترک باورهای سنتی» است، نه مفهوم فقهی ارتداد در اسلام.
ت: کالج ویلیام و مری در ویرجینیا بهعنوان مرکزی برای پرورش «بیایمانی» شهرت داشت.
ش: در ادبیات مذهبی آن روزگار، Infidelity به معنای «بیایمانی» یا «کفر» به کار میرفت. نویسنده …
Signed Alireza Qarabaqi
5 Aug 2026, 01:23 UTC17 viewsread 9 August 2026 دومین تجربهٔ روزنامهنگاری پالمر، نشریهٔ چشمانداز (The Prospect) بود که از ۱۸۰۳ تا ۱۸۰۵ انتشار یافت و آن نیز خوانندگان بسیاری پیدا کرد.
ش: شباهتها میان پالمر و بزرگوارانی چون میثمی شگفتانگیز است. تفاوتهای تأثیر اجتماعی نیز به همان میزان شایستهی بررسی است.
ت: وسعت انتشار آن را میتوان از این نکته دریافت که از مشترکان خواسته میشد حق اشتراک خود را از طریق نمایندگان نشریه در نیوبرگ، راینبک، فیلادلفیا و نیویورک بپ…
Signed Alireza Qarabaqi
4 Aug 2026, 03:01 UTC17 viewsread 9 August 2026 با توجه به آنچه تا کنون از کتاب دئیستهای انقلابی خواندهام و ترجمهاش را (تا صفحه ۱۹) آوردهام، بنظرم میرسد آقای سیدمحمد خاتمی در آن گفتگوی معروف تلویزیونی رییس جمهوری اسلامی ایران با شبکه سی ان ان آمریکا در سال ۱۳۷۶، واقعیات تاریخی را آنطور که دلش میخواسته دیده است و برای همین به پوریتانها، پیلگریمها و پلیموث از زاویهی دید خودش نگاه کرده و به دیدگاه دو توکویل تکیه کرده یا میتوان گفت از او هم بیشتر در برابر د…
Signed Alireza Qarabaqi
4 Aug 2026, 02:25 UTC17 viewsread 9 August 2026 ت: چند سال بعد، سه تن از اعضای «اصلاحناپذیر» انجمن دوستان (کوئیکرها) به دست پیوریتنها در بوستون به دار آویخته شدند.
ش:
۱- زائران (Pilgrims) گروهی کوچک بودند که از کلیسای انگلیس جدا (Separatists) شده بودند و معتقد بودند باید کلیسایی کاملاً مستقل تشکیل دهند. پیوریتنها (Puritans) گروه بزرگتر و پرنفوذتری بودند که عمدتاً از ۱۶۳۰ به بعد به خلیج ماساچوست مهاجرت کردند. آنان میخواستند کلیسای انگلستان را اصلاح (purify) ک…
Signed Alireza Qarabaqi
4 Aug 2026, 02:25 UTC15 viewsread 9 August 2026 بیشتر دانشجویان شکاک (skeptical) بودند. آن روزگار، روزگار نفوذ بیایمانیِ مکتب تام پین بود. حتی پسرهایی که، مانند خود من، در انبار کتان میکوبیدند، آثار تام پین را میخواندند و به او ایمان میآوردند… بیشتر دانشجویانِ دورهٔ پیش از من بیایمان (infidel) بودند و یکدیگر را ولتر، روسو و دالامبر صدا میکردند.»
ش: از ولتر (۱۷۷۸ - ۱۶۹۴) دئیست، روسو (۱۷۷۸ - ۱۷۱۲) طرفدار دین طبیعی و اخلاقی، و دالامبر (۱۷۸۳ - ۱۷۱۷) از اصحاب دائ…
Signed Alireza Qarabaqi
3 Aug 2026, 12:49 UTC18 viewsread 9 August 2026 ت: اگرچه دئیسم در آمریکا در اواخر قرن هجدهم به جنبشی ملی و مبارزهجو تبدیل شد، اما در مراحل آغازین و میانی خود جنبشی نسبتاً آرام و کمسروصدا بود. روشنفکران اولیهٔ آمریکایی، مانند بنجامین فرانکلین، با اندیشهٔ «دین عقلانی» همدلی داشتند، اما از اینکه بیایمانی خود را آشکارا تبلیغ کنند، بیم داشتند. این احتیاط چند دلیل داشت.
نخست آنکه در اوایل و میانهٔ قرن هجدهم، با وجود هواداران مخالفت دئیستی با دین فراطبیعی، خود نیز ت…
Signed Alireza Qarabaqi
Showing the 12 most recent of 20 posts we hold for @PooshanPodcast. View and reaction counts are the latest single reading for each post, not a live figure, and a recent post is still accumulating both. A view count marked ≈ was rounded by Telegram before we ever saw it — t.me prints views in full below 1,000 and to three significant figures above, so ≈1,200,000 means somewhere between 1,150,000 and 1,249,999. Unmarked counts are exact. Text is reproduced from the public post preview and truncated for length.