اِنسان_یّات

تراستی یک کتاب کهنه‌ی اقتصادی در کتاب‌خانه‌ دارم که هم جلد خوش‌رنگی دارد و هم خیلی کت و کلفت است. داشتنِ این‌جور کتاب‌ها برای هر کتابخانه‌ای واجب است؛ و برای کتاب‌خانه‌ی مسئولین، واجب‌تر. هرچند که هوش مصنوعی روزگاری قبرِ اکثر کتاب‌ها و مدارس و دانشگاه را خواهد کند؛ اما آدم حتی اگر کتاب هم نمی‌خواند باید چهارتا کتاب درشت و کلفت در کتابخانه‌اش داشته باشد که بتواند با آنها چشم همه را درآورد. مجموعه‌های انگلیسی باشند ک…

ناپرهیزی می‌کنم و به‌عنوان پیرمرد دهه شصتی، گاه چرخی میان نسل تازه در فضای حقیقی و مجازی‌ می‌زنم. می‌خواهم ببینم چه خبر است؛ و هم به قول شهریار: پیرم و گاهی دلم یاد جوانی می‌کند/ بلبل شوقم هوای نغمه خوانی می‌کند. به بیانِ اهل حالی، نگذار تستسترون روحت، دچار رکود شود؛ وگرنه زود می‌میری. برفرض بتوانم بر این شکاف عمیق نسلی غلبه کنم و روانشناسی آنان را از عینکِ رنگیِ پدیدارشناسانه‌ی مشاهداتم بنویسم؛ مثنوی صد مَن کاغذ می…

نمی‌دانم حرفی که می‌خواهم بزنم درست است یا نه. آدم‌ها بیشتر دیدگاه‌ها و نگاه و حرفهایشان همان چیزی‌ست که زیسته‌اند؛ یعنی همان تجربه‌های شخصی و محیط خاص خودشان. کسی که ازدواج خوبی داشته، نگاه مثبتی به ازدواج دارد و به دیگران هم توصیه می‌کند؛ و کسی که تجربه تلخی داشته، تا بحث ازدواج می‌‌شود فوری می‌گوید "خر نشی ازدواج کنی". تحصیل و کار و خیلی چیزهای دیگر هم همین است. نگاه و دیدگاه و نظرات آدمی، اسیر تجربه‌های شخص خودش…

تحسین‌های تهی‌مایه، و تشویق‌های پُرمایه‌ی چندصد میلیاردی از دستاورد تیم ملی فوتبال در جام جهانی را که می‌بینم، جدای از سوختنِ واشر سرسیلندرِ روح و روانم، یاد خاطره‌ای از آقاجان می‌افتم. خدابیامرز آقاجان هیچ حرفِ بی‌حسابُ و کتابی نمی‌زد. حتی وقتی قاطی می‌کرد و عِنان از کف می‌داد و دُرّ و گوهر بیرون می‌ریخت، بازهم حکمتی لابلای حرف‌هایش پیدا می‌شد. طوری‌که وقتی حالش خوب می‌شد و می‌گفتیم چه بارمان کرده، باورش نمی‌شد. هم…

به خانه‌ی کسی می‌روید و می‌بینید چاه فاضلابش گرفته، و او مشغول تخلیه‌ی آن با کاسه است، و به مهارتش می‌نازَد. خوب که دقت می‌کنید، می‌بینید که کاسه‌اش از طلاست، و مُزیّن به گوهرهای گران‌بها. چه حالی به شما دست می‌دهد که کاسه‌ای از طلا، در میان خلا، به‌دست ابلهی نادان است؟ این مثالی‌ست که مولانا در فصل دوم از کتاب "فیه ما فیه" می‌زند (با کمی تصرف). او می‌گوید، این مثال، داستانِ زندگی بیشترِ ما آدمیان است. خداوند کاس…

● در کنار آشفتگیهای کلانِ اجتماعی و اقتصادی و سیاسی که عامل مستقیم و اصلیِ فرسایشِ تن و جانِ شهروندان یک جامعه هستند؛ بخشی از دردها و رنج‌های روانی در هر کدام از ما به یکی از سه تعارض زیر مربوط می‌شود: 1. تعارض‌های درون فردی ○ اینکه یک نفر تکلیفش دقیقاً با خودش مشخص نیست که بالاخره چه می‌خواهد؟ یا اینکه، پس از کلی کلنجار با خودش، بالاخره می‌فهمد که چه می‌خواهد اما نمی‌تواند انتخاب کند یا تصمیم بگیرد. مثلاً کسی که ا…

برخی نویسنده‌ها و فیلم‌سازها به‌خاطر خلاقیت شگرفشان، سال‌ها از زمان خود جلوتر و عمیق‌تر هستند. برای همین، فروید بزرگ، همواره کتابهای داستایِفسکی روی میزش بود و می‌خواند و ایده می‌گرفت؛ خصوصا، برادران کارامازوف. تکه‌ی زیر از کتاب حاجی‌آقایِ صادق هدایت، انگار بخشی از ما را در ده‌ها سال پیش توصیف کرده است. حاجي به كوچك‌ترين فرزندش درباره نحوه‌ی موفقيت چنین نصيحت مي‌كند: ● توي دنيا دو طبقه مردم هستند؛ بچاپ‌ها و چاپيده‌…

برای من که سی سال در شهری بزرگ زندگی کرده‌ام که سال به سال آشنا در خیابان نمی‌دیدی و هیچکس از حال هیچکس خبر نداشت و اصلاً به یک ورش هم نبود؛ حالا بعد از مهاجرت چندماهه به شهر کوچک زادگاهم، بسیار غریب است که هر سوراخ سنبه‌ای سر می‌چرخانم ۵تا آشنا می‌بینم. هم قشنگ است که احساس بیگانگی و هیچی نبودن در شهرهای بزرگ را نمی‌کنم، و هم ترسناک است که حتی یک وجب جای خصوصی نیست تا وقت ضرورت انگشتی در دماغ کنی. البته بستگی به تیپ…

✅ تله‌ی فقر فقرا چرا فقیرند؟ چرا فقیرتر می‌شوند؟ کشورهای فقیر چرا فقیرند؟ چرا فقیرتر می‌شوند؟ ثروتمندان و کشورهای ثروتمند، چرا روز‌به‌روز ثروتمندتر می‌شوند؟ چه باید کرد؟ این‌‌ سوال‌ها در علوم مختلفی بحث می‌شوند؛ از جمله اقتصادِ توسعه. پاسخ‌های بسیاری برای تبیینِ فقر وجود دارد: از پاسخ‌های روان‌شناسانه‌ی مبتنی بر تفاوت نژاد و هوش؛ تا محیط‌زیست، فرهنگ، سیاست، یا پاسخ‌های مبتنی بر نوعِ ساختار اقتصادی. یکی از مشهورتری…

عاقبت بخیری کتاب "اخلاقِ نیکوماخوس" ارسطو، از شاهکارهای تاریخ بشر است؛ هم در محتوا، و هم در روش بحث. اگر اسم نویسنده را ندانید و بخوانید، گوییا امسال در یکی از بهترین دپارتمان‌های فلسفی دنیا نوشته شده. مهم‌ترین بحث کتاب درباره‌ی سعادت و نیکبختی است. یعنی درباره‌ی اینکه: زندگیِ خوب چیست؟ برای رسیدن به زندگی خوب چه باید کرد؟ به تعبیر ریچارد پاپکین، تمام تلاش‌های متفکران، از فیلسوفان یونان باستان گرفته، تا ادیان شرقی…

مولانا در دفتر اول مثنوی، تفاوت جالبی بین افراد (و نهادها و دولتها و حکومتهای) بالغ و نابالغ می‌گذارد. او این تفاوت را از آیات قرآن برداشت کرده است. پیشتر گفته‌ام که ابیات مثنوی، برگرفته از آیات قرآن، احادیث اسلامی، عرفان ابن‌عربی و فلسفه‌ی نوافلاطونی است و بدون فهم این سه، فهم دقیق مثنوی تقریباً ناممکن است. آیاتی که او بدان‌ها استناد می‌کند، مهم‌ترین آیات قرآن در شناخت ماهیت انسان و روانشناسی او هستند. برداشت شما ا…

به مجلس فاتحه‌ای، در یکی از هتل‌های بالای شهر دعوت شدم. بازماندگانِ متوفی، مدعی باستان‌گرایی ایرانی بودند و نمی‌خواستند که از هیچ نماد اسلامی در مجلس مادرشان استفاده کنند. البته، به جز اشعار مولوی و حافظ که گروه موسیقی‌شان می‌خواند و همه‌ی حضار هم کیف می‌کردند. از شما چه پنهان، بنده هم به عنوان یک بچه روستاییِ ساده و شهرگریز که تا حالا از این چیزها ندیده بودم، حسابی کیف کردم و چند دقیقه‌ای حس باکلاس و لاکچری بودن داش…